Home 
 
   
 
 
พิมพ์หน้านี้
แสดงความคิดเห็น
การรักษาภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง | บทความการศึกษาต่อเนื่อง | 20 เม.ย. 2006

รหัส ?1-000-HPT-000-0412-01

จำนวน 2 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง

วันที่รับรอง : 11 ธันวาคม 2547

วันที่หมดอายุ : 10 ธันวาคม 2549

?

อุษณีย์ วนรรฆมณี, MS in Clinical Pharmacy

ภาควิชาเภสัชกรรมคลินิก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

สุรกิจ นาฑีสุวรรณ, PharmD, BCPS

ภาควิชาเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล


?

บทคัดย่อ

ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง (adrenal insufficiency) ?หมายถึงภาวะที่ต่อมหมวกไตส่วนนอก ทำงานลดลง ทำให้ระดับฮอร์โมนที่สร้างจากต่อมหมวกไตต่ำผิดปกติ จนเกิดอาการแสดงทางคลินิกทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง?? และเนื่องจากอาการแสดงดังกล่าวเป็นอาการที่ไม่จำเพาะเจาะจง จึงจำเป็นต้องมีการวินิจฉัยเพื่อยืนยันภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง และทำการแยกประเภทว่าเป็น primary หรือ secondary adrenal insufficiency พร้อมทั้งหาสาเหตุ เพื่อการรักษาที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ ทั้งการแก้ไขอาการเฉียบพลันที่เกิดขึ้น การให้ฮอร์โมนทดแทนในขนาดที่เหมาะสม? และบทบาทของเภสัชกรในการดูแล แนะนำให้ผู้ป่วยมีความเข้าใจ ให้ความร่วมมือในการใช้ยาอย่างถูกต้อง? รวมทั้งป้องกัน แก้ไข และเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่อาจเกิดขึ้น?????

?

คำสำคัญ? :??? ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง? อาการแสดง วินิจฉัย ฮอร์โมน? เภสัชกร

?

วัตถุประสงค์ ?

หลังจากอ่านบทความนี้แล้ว? เภสัชกรจะทราบถึง

1.?????? สาเหตุการเกิดภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง และอาการแสดงทางคลินิก

2.?????? วิธีการรักษาภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง

3.?????? บทบาทของเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง

?

บทนำ

??????????? ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง (adrenal insufficiency) ?หมายถึงภาวะที่ต่อมหมวกไตส่วนนอก (adrenal cortex) ทำงานลดลงผิดปกติ มีผลทำให้ปริมาณฮอร์โมนที่สร้างจากต่อมนี้ เช่น คอร์ติโซล (cortisol) และ อัลโดสเตอโรน (aldosterone) ?มีระดับต่ำผิดปกติ จนทำให้เกิดอาการแสดงทางคลินิกขึ้นมาได้ ?เนื่องจากคอร์ติโซลมีบทบาทสำคัญในการกระตุ้นการสร้างกลูโคส โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะเครียด ?ยับยั้งการทำงานของอินซูลิน และมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ??สำหรับอัลโดสเตอโรน มีบทบาทสำคัญในการควบคุมสมดุลเกลือแร่ โดยไปออกฤทธิ์ที่ไตและทำให้มีการดูดกลับโซเดียมและขับโปแตสเซียม? ?ดังนั้น เมื่อระดับฮอร์โมนเหล่านี้ลดลง อาจก่อให้เกิดความผิดปกติต่างๆ ของร่างกาย เช่น ระดับน้ำตาลและโซเดียมในเลือดต่ำ ?ระดับโปแตสเซียมในเลือดสูง เป็นต้น1

?

ประเภทของภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง

??????????? การควบคุมการทำงานของต่อมหมวกไตส่วนนอกมีลักษณะเป็น hypothalamus-pituitary-adrenal cortex axis (HPA) ที่ทำงานโดยอาศัย negative feedback loop ?ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องสามารถแบ่งออกได้ตามตำแหน่งของการเกิดพยาธิสภาพเป็น 2 ประเภทคือ primary adrenal insufficiency หรือ Addison?s disease และ secondary adrenal insufficiency โดยที่ primary adrenal insufficiency เป็นความผิดปกติที่เกิดจากพยาธิสภาพของต่อมหมวกไตส่วนนอกเอง ในขณะที่ secondary adrenal insufficiency เป็นความผิดปกติที่เกิดจากพยาธิสภาพในระดับ hypothalamus หรือต่อมใต้สมอง (pituitary gland) ซึ่งมีหน้าที่ควบคุมการทำงานของต่อมหมวกไตส่วนนอก เมื่อมีพยาธิสภาพเกิดขึ้นที่ hypothalamus อาจทำให้มีการสร้าง corticotrophin-releasing hormone (CRH) ลดลง ส่งผลให้การหลั่ง adrenocorticotropic hormone (ACTH) จากต่อมใต้สมองส่วนหน้า (anterior pituitary gland) ลดลง ทำให้ต่อมหมวกไตส่วนหน้าหลั่งฮอร์โมนสู่กระแสเลือดลดลง นอกจากนี้ พยาธิสภาพอาจเกิดขึ้นในต่อมใต้สมองส่วนหน้าเอง และทำให้มีการหลั่ง ACTH ลดลง ส่งผลให้ต่อมหมวกไตทำงานน้อยลง

?

ในอดีตสาเหตุส่วนใหญ่ของ primary adrenal insufficiency เกิดจากการติดเชื้อวัณโรค ต่อมาเมื่อการควบคุมวัณโรคดีขึ้น ?พบว่า autoimmune adrenalitis กลับเป็นสาเหตุหลักของ primary adrenal insufficiency แทน สำหรับ secondary adrenal insufficiency ?จะเกิดจากการได้รับคอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroids) จากภายนอกเป็นระยะเวลานานจนทำให้เกิดการกดการทำงานของ HPA axis และเมื่อไม่ได้รับยาคอร์ติโคสเตอรอยด์ จะทำให้เกิดการขาดคอร์ติโซลได้ นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นๆ ของ primary และ secondary adrenal insufficiencies ดังที่ได้สรุปไว้ในตาราง 1 3

?

ตารางที่ 1 ??สาเหตุของ primary และ secondary adrenal insufficiency3

Primary Adrenal Insufficiency

Secondary Adrenal Insufficiency

Slow Onset

Autoimmune adrenalitis

Tuberculosis

Adrenomyeloneuropathy

Systemic fungal infection

AIDS

Metastatic carcinoma

Isolated glucocorticoid deficiency

Pituitary or metastatic tumor

Carniopharyngioma

Pituitary surgery or radiation

Lymphocytic hypophysitis

Sarcoidosis

Histiocytosis

Empty-sella syndrome

Hypothalamic tumors

Long-term glucocorticoid therapy

Abrupt Onset

Adrenal hemorrhage, necrosis or thrombosis in meningococcal/ other kinds of sepsis, coagulation disorders/warfarin therapy or antiphospholipid syndrome

Postpartum pituitary necrosis (Sheehan?s syndrome)

Necrosis or bleeding into pituitary

Macroadenoma

Head trauma, lesions of the pituitary stalk

Pituitary or adrenal surgery for Cushing?s syndrome (transient)

(ดัดแปลงมาจากตาราง 1 หน้า 1207 ของเอกสารอ้างอิงที่ 3)

?

อาการแสดงทางคลินิก

อาการและอาการแสดงในผู้ป่วยแต่ละรายจะแตกต่างกันออกไป ขึ้นกับอัตราเร็วและปริมาณของการสูญเสียการทำงานของต่อมหมวกไตส่วนนอก เมื่อแบ่งตามลักษณะของอาการ และอาการแสดง อาจแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทคือ ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเฉียบพลัน และชนิดเรื้อรัง (acute and ?chronic adrenal insufficiency)

??????????? 1. ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเฉียบพลัน ?หรือ adrenal crisis ??เป็นความผิดปกติที่ต้องการการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เนื่องจากผู้ป่วยจะมีภาวะความดันโลหิตต่ำที่ไม่ตอบสนองต่อ vasopressor ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้ อาการอื่นๆ ที่พบได้เช่น อาการปวดกล้ามเนื้อ รู้สึกไม่สบาย เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย น้ำหนักตัวลดลง คลื่นไส้อาเจียน และมีไข้เป็นต้น นอกจากนี้ อาจมีระดับน้ำตาลต่ำ หรือระดับโซเดียมในเลือดต่ำร่วมด้วย ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเรื้อรังอยู่แล้ว แต่ไม่มีอาการผิดปกติ เมื่อมีความเจ็บป่วยเช่น การติดเชื้อที่รุนแรง หรือมีภาวะเครียด (stress) ก็จะส่งผลให้อาการกำเริบขึ้นได้

2.? ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเรื้อรัง ???โดยส่วนใหญ่ อาการต่างๆ ของภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเรื้อรังจะคล้ายกันไม่ว่าจะเป็นชนิด primary หรือ secondary adrenal insufficiencies ?นอกจากนี้ อาการส่วนใหญ่ไม่จำเพาะเจาะจง ?จะพบในโรคอื่นได้ด้วยเช่น อาการอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักตัวลดลง มึนศีรษะ ความดันโลหิตต่ำเมื่อเปลี่ยนท่า และคลื่นไส้อาเจียน เป็นต้น อย่างไรก็ตาม มีอาการบางอย่างที่เฉพาะเจาะจงกับ primary adrenal insufficiency เช่น มีเม็ดสีสูงกว่าปกติ (hyperpigmentation) ?จากการมีระดับ ACTH ในร่างกายสูงเป็นเวลานาน ?สำหรับอาการที่จำเพาะกับ secondary adrenal insufficiency มากกว่าคือ มีเม็ดสีต่ำกว่าปกติ (hypopigmentation), ภาวะขาดประจำเดือน (amenorrhea) และ secondary hypothyroidism เป็นต้น3

?

การวินิจฉัย

เนื่องจากอาการและอาการแสดงของภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง เป็นอาการที่ไม่จำเพาะเจาะจง จึงจำเป็นต้องมีการวินิจฉัยเพื่อยืนยันว่ามีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องหรือไม่ และทำการแยกประเภทว่าเป็น primary หรือ secondary adrenal insufficiency พร้อมทั้งหาสาเหตุ เพื่อการรักษาที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพต่อไป ดังนั้นการวินิจฉัยโรคจึงต้องประกอบด้วย

??????????? 1. การซักประวัติผู้ป่วย หรือผู้ใกล้ชิด เกี่ยวกับอาการที่มี ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการ โรคประจำตัวอื่นๆ ที่ผู้ป่วยเป็น ประวัติการใช้ยาทั้งแผนปัจจุบันและยาสมุนไพร รวมทั้งผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ผู้ป่วยรับประทาน เป็นต้น

??????????? 2. การตรวจทางห้องปฏิบัติการ 4 ประกอบด้วย

??????????? ??? 2.1 Basal hormone measurement เป็นการวัดระดับ ACTH หรือคอร์ติโซล ที่เวลา 8.00-9.00 น. โดยค่าปกติของ ACTH น้อยกว่า 60 พิโคกรัม/มิลลิลิตร ?และคอร์ติโซลอยู่ในช่วง 7-25 ไมโครกรัม/เดซิลิตร? ?ใน primary adrenal insufficiency ?พบว่าระดับคอร์ติโซลจะต่ำกว่าปกติ แต่มีระดับ ACTH สูงกว่าปกติ ?สำหรับใน secondary adrenal insufficiency ?พบว่าทั้งระดับคอร์ติโซล และ ACTH จะต่ำกว่าปกติทั้งสองค่า

??????????? ??? 2.2 ACTH stimulation test หรือ cosyntropin test เป็นการตรวจเพื่อแยกประเภทว่าภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องเป็นชนิดใด โดยที่สาร cosyntropin เป็นอนุพันธ์สังเคราะห์ของ ACTH จากต่อมใต้สมองส่วนหน้า และมีความสามารถในการกระตุ้นต่อมหมวกไตให้มีการหลั่งฮอร์โมนคอร์ติโซลได้คล้ายกับฮอร์โมน ACTH ??ถ้าภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องเกิดจากความผิดปกติของตัวต่อมหมวกไตส่วนนอกเอง ?เมื่อผู้ป่วยได้รับ cosyntropin จะไม่พบการเปลี่ยนแปลงของระดับคอร์ติโซล? ?ในทางตรงกันข้าม ?ถ้าความผิดปกติเกิดขึ้นที่ระดับ hypothalamus หรือ pituitary gland แต่ต่อมหมวกไตปกติ ??เมื่อผู้ป่วยได้รับ cosyntropin จะสามารถกระตุ้นให้มีการหลั่งคอร์ติโซลจากต่อมหมวกไต? ทำให้ระดับคอร์ติโซลสูงขึ้น

3. การตรวจโดยการถ่ายภาพรังสี ทำเพื่อหาตำแหน่งของพยาธิสภาพว่าเกิดขึ้นที่ใด มีพยาธิสภาพเกิดขึ้นที่อวัยวะอื่นๆ เช่น pituitary gland hypothalamus หรือต่อมธัยรอยด์ (thyroid gland) หรือไม่ และพิจารณาลักษณะของพยาธิสภาพที่เกิดขึ้นว่าน่าจะเกิดจากสาเหตุใด

?

การรักษา

แบ่งออกเป็น 2 กรณีคือ ?ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเฉียบพลัน และชนิดเรื้อรัง

1. ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเฉียบพลัน

?? 1.1 การแก้ไขเบื้องต้น เนื่องจากผู้ป่วยจะมีภาวะความดันโลหิต? โซเดียมและน้ำตาลในเลือดต่ำ จึงจำเป็นต้องแก้ไขภาวะดังกล่าวด้วยการทดแทนน้ำ โซเดียมและกลูโคส มีข้อแนะนำว่าควรให้ normal saline หรือ dextrose 5% ใน saline และไม่ควรให้สารน้ำที่เป็น hypotonic saline เนื่องจากอาจทำให้เกิดภาวะโซเดียมในเลือดต่ำได้มากขึ้น

?? 1.2 การให้ฮอร์โมนทดแทน?? ฮอร์โมนที่ใช้ทดแทนคือกลูโคคอร์ติคอยด์ (glucocorticoid) และอาจมีการให้ mineralocorticoid ร่วมด้วยในบางกรณี ??กลูโคคอร์ติคอยด์ที่ใช้คือ ไฮโดรคอร์ติโซน (hydrocortisone) ?เนื่องจากออกฤทธิ์เร็ว โดยให้ในขนาด 100 มิลลิกรัม IV bolus แล้วตามด้วย 100 มิลลิกรัม IV ทุก 8 ชั่วโมง เป็นเวลา 24-48 ชั่วโมง จากนั้นค่อยๆ ลดขนาดลงจนถึง physiologic dose ที่ประมาณ 37.5 มิลลิกรัม สามารถเปลี่ยนเป็น dexamethasone ในขนาด equivalent dose ได้ โดยที่ dexamethasone มีข้อดีกว่าในแง่ของความสามารถในการออกฤทธิ์ที่ยาวนานกว่า ในผู้ป่วยบางรายที่ขาด mineralocorticoid ร่วมด้วยโดยสังเกตได้จากภาวะโซเดียมและความดันโลหิตต่ำที่ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการทดแทนสารน้ำและ vasopressor ?หรือหลังจากได้รับไฮโดรคอร์ติโซนแล้วยังมีความดันโลหิตและระดับโซเดียมต่ำ ??แนะนำให้ใช้ ฟลูโดรคอร์ติโซน (fludrocortisone) ?ซึ่งเป็น mineralocorticoid ชนิดที่มีความแรง (potency) สูงโดยให้รับประทานในขนาด 0.1 มิลลิกรัม3,5 ??เพราะถึงแม้ไฮโดรคอร์ติโซนจะมีคุณสมบัติเป็น mineralocorticoid ด้วยก็ตาม แต่มีความแรงต่ำกว่าฟลูโดรคอร์ติโซนถึงกว่า 60 เท่า

??????????? ?? ??????การให้คอร์ติโคสเตอรอยด์ในผู้ป่วยที่มีภาวะ septic shock เป็นสิ่งที่ได้รับการถกเถียงกันเป็นอย่างมาก ในอดีต มีการศึกษาหลายชิ้นเพื่อประเมินประโยชน์และผลเสียของการให้คอร์ติโคสเตอรอยด์ในข้อบ่งใช้นี้ ?และเมื่อมีการนำงานวิจัยเหล่านี้มาวิเคราะห์รวมกันเป็น meta-analysis ในปีคศ. 1995 พบว่า การให้คอร์ติโคสเตอรอยด์ ไม่มีประโยชน์ต่อผู้ป่วยในแง่การลดอัตราการเสียชีวิต และอาจทำให้เกิดผลเสียได้ ??อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตว่าการศึกษาในอดีตเหล่านี้ ใช้ขนาดคอร์ติโคสเตอรอยด์ที่สูงเกิน physiologic dose ??จึงมีการศึกษาใหม่ๆ ที่ใช้คอร์ติโคสเตอรอยด์ในขนาดที่ใกล้เคียงกับ physiologic dose และพบว่า สามารถเพิ่มอัตราการรอดชีวิตและทำให้หยุดการใช้ vasopressor ได้เร็วกว่าการไม่ให้ยา โดยเฉพาะในรายที่มีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องสัมพัทธ์ (relative adrenal insufficiency) จากการตรวจ ACTH stimulation test7,8 จาก systematic review ที่ได้จากการรวบรวม 6 การศึกษาที่ใช้คอร์ติโคสเตอรอยด์ ในขนาดใกล้เคียง physiologic dose ?พบว่าสามารถแก้ไขภาวะ shock ได้เร็วขึ้น ในบางการศึกษาพบว่า มีผลช่วยลดอัตราการตายได้ด้วย และไม่มีการศึกษาใดที่มีอัตราการเสียชีวิต หรือผลไม่พึงประสงค์เพิ่มขึ้นจากการให้ยา จึงมีการแนะนำให้ทดแทนคอร์ติโคสเตอรอยด์ขนาดต่ำในผู้ป่วยที่มีภาวะ septic shock ทุกรายไปก่อนและให้หยุดยาถ้าพบว่าผู้ป่วยไม่มีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องสัมพัทธ์? ?จาก 6 การศึกษาดังกล่าว มี 1 การศึกษาที่ศึกษาถึงผลของการให้กลูโคคอร์ติคอยด์ ร่วมกับ mineralocorticoid ในผู้ป่วยที่มีภาวะ septic shock และมีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องสัมพัทธ์ โดยให้ไฮโดรคอร์ติโซน ขนาด 50 มิลลิกรัมทางหลอดเลือดดำทุก 8 ชั่วโมง ร่วมกับการรับประทานฟลูโดรคอร์ติโซน ขนาด 50 ไมโครกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 7 วันติดต่อกันในผู้ป่วยจำนวน 114 ราย เปรียบเทียบกับการให้ยาหลอกในผู้ป่วยจำนวน 115 ราย พบว่าสามารถลดอัตราการตายและหยุดการใช้ vasopressor ได้เร็วกว่ากลุ่มที่ได้รับยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ10

??????????? 2. ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องชนิดเรื้อรัง ???การให้ฮอร์โมนกลูโคคอร์ติคอยด์ทดแทนในกรณีนี้จะแบ่งให้วันละ 2-3 ครั้ง แต่ส่วนใหญ่จะให้วันละ 2 ครั้ง โดยขนาดที่ให้ในช่วงเช้าจะเป็นขนาดประมาณ 2 ใน 3 ของขนาดต่อวัน เพื่อเลียนแบบการหลั่งฮอร์โมนตามธรรมชาติ โดยให้ไฮโดรคอร์ติโซนขนาด 15 มิลลิกรัมหรือ cortisone acetate 25 มิลลิกรัม หลังจากนั้นอีก 6-8 ชั่วโมง จะให้ขนาดที่เหลือโดยให้ไฮโดรคอร์ติโซน 10 มิลลิกรัมหรือ cortisone acetate 12.5 มิลลิกรัม (ขนาดต่อวันของไฮโดรคอร์ติโซน และ cortisone acetate เท่ากับ 25 และ 37.5 มิลลิกรัมตามลำดับ) ใน primary chronic adrenal insufficiency ?จะมีการขาด mineralocorticoid ร่วมด้วย จึงควรให้ฟลูโดรคอร์ติโซนทดแทนในขนาด 50-200 ไมโครกรัมต่อวัน และทำการปรับขนาดยาตามความดันโลหิต ระดับโซเดียมและโปแตสเซียมในเลือด 3,5

??????????? ?? นอกจากไฮโดรคอร์ติโซนแล้ว สามารถใช้กลูโคคอร์ติคอยด์ชนิดอื่นที่ออกฤทธิ์ยาวนานกว่าแทนได้ โดยขนาดที่ใช้ สามารถคำนวณจากความแรงสัมพัทธ์ (relative potency) ของยาเหล่านั้นต่อไฮโดรคอร์ติโซนดังแสดงในตาราง 2 ได้ ส่วนในกรณีของ secondary adrenal insufficiency อาจต้องให้ฮอร์โมนอื่นทดแทนด้วย? ขึ้นกับพยาธิสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย ซึ่งอยู่นอกขอบเขตของบทความนี้

?

ตาราง 2? ?ฤทธิ์ anti-inflammatory potency, mineralocorticoid potency และ equivalent dose ของ

????????????????? คอร์ติโคสเตอรอยด์ แต่ละชนิด11

?

?

?

Glucocorticoids

?

?

Route

Relative anti-inflammatory potency

Relative mineralocorticoid potency

Approximate equivalent dose (mg)

Hydrocortisone

IV, IM

1

2

20

Cortisone

PO, IM

0.8

2

25

Prednisolone

IV, IM, PO

4

1

5

Dexamethasone

IV, IM, PO

25-30

0

0.75

Fludrocortisone

PO

10

125

-

?

การติดตามผลการรักษา

การติดตามผลการรักษาควรทำทั้งในแง่ของประสิทธิภาพและอาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้น ในแง่ประสิทธิภาพ ควรติดตามความดันโลหิต ระดับเกลือแร่ต่างๆ และอาการทางคลินิกที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยเช่น อาการเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย เป็นต้น ?สำหรับอาการไม่พึงประสงค์ ควรเฝ้าระวัง ภาวะน้ำตาลในเลือดสูง ระดับโปแตสเซียมต่ำ การติดเชื้อ และแผลในทางเดินอาหารเป็นต้น

?

บทบาทของเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง

1. ป้องกันการเกิดโรคโดยการรณรงค์ไม่ให้มีการใช้ยาชุด ยาลูกกลอน สมุนไพรใดๆ ที่อาจมีการปนเปื้อนของสารสเตอรอยด์ (steroid)

2. สนับสนุนให้ผู้ป่วยมีความร่วมมือในการใช้คอร์ติโคสเตอรอยด์ทดแทนโดย

??? 2.1 เน้นให้เห็นถึงความสำคัญของการใช้ยา และการใช้ยาอย่างถูกวิธี

??????????? ??? 2.2 ให้ความรู้ผู้ป่วยในการติดตามผลการรักษาได้ด้วยตนเอง

3. เน้นย้ำกับผู้ป่วยหรือญาติว่าให้แจ้งกับสถานพยาบาลทุกครั้งที่ไปรับการรักษาว่า ผู้ป่วยมีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง เพื่อช่วยป้องกันการเกิดภาวะวิกฤตของต่อมหมวกไต

4. แนะนำวิธีการเฝ้าระวัง ป้องกันและแก้ไขอาการไม่พึงประสงค์จากยาเช่น การเกิดเลือดออกในทางเดินอาหาร เป็นต้น

?

สรุป

??????????? การรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องอย่างมีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องมีการวินิจฉัยอย่างถูกต้อง พร้อมทั้งหาสาเหตุ? เพื่อแก้ไขอาการที่เกิดขึ้น และให้ฮอร์โมนทดแทนที่เหมาะสม ??จะเห็นได้ว่า การรักษาภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องต้องคำนึงถึงปัจจัยหลายประการ?? ดังนั้น บทบาทของเภสัชกรในการดูแลและให้คำแนะนำผู้ป่วยดังกล่าวจึงมีความสำคัญในการส่งเสริมให้การรักษามีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

?

เอกสารอ้างอิง

1. ??Werbel SS, Ober KP.? Acute adrenal insufficiency.? Endocrinol Metab Clin North Am 1993;22:303-28.

2. ??Gums JG, Terpening CM.? Adrenal gland disorder.? In: Dipiro JT, Talbert RL, Yee GC, et al. (eds.).

????? Pharmacotherapy: A Pathophysiologic Approach. 5th ed.,? New York: McGraw-Hill, 2002:1379-93.

3. ??Oelkers W.? Adrenal insufficiency.? N Engl J Med 1996;335:1206-12.

4. ??Wallach J.? Interpretation of Diagnostic Tests. 6th ed., Boston: Little, Brown and Company, 1996:18-9, 584-5, 612.

5. ??Arlt W, Allolio B.? Adrenal insufficiency.? Lancet 2003;361:1881-93.

6. ??Lefering R, Neugebauer EA.? Steroid controversy in sepsis and septic shock: A meta-analysis. Crit Care Med 1995;23:1294-303.

7. ??Balk RA.? Steroids for septic shock: Back from the dead? (Pro).? Chest 2003 ; 123 : 490s-499s.

8. ??Sessler CN.? Steroids for septic shock: Back from the dead? (Con).? Chest 2003 ; 123 : 482s-489s.

9. ??Burry LD, Wax RS.? Role of corticosteroids in septic shock.? Ann Pharmacother 2004 ; 38 : 464-72.

10. Lacy CF, Armstrong LL, Goldman MP, et al. (eds.).? Drug Information Handbook 2002-2003. 10th ed., Ohio: Lexi-Comp, 2002:1495.

?


เอกสารแนบ
  ชื่อเอกสาร จำนวนครั้ง download ขนาดไฟล์ (Byte) วันที่
  Diabetes_Test.pdf    1729 100,462 2006-04-20

  ความคิดเห็นที่ 6 | โดย thanomwong - 2014-03-08 19:09:22
  ถ้าตัดต่อมหมวกไตไปหนึ่งข้างจะมีผลข้างเคียงใดบ้าง
  ความคิดเห็นที่ 5 | โดย จุฑาภา - 2011-09-20 09:06:57
  รายละเอียดพอเข้าใจแต่ใช้ศัพยืแพทย์เลยไม่ค่อยมั่น ข้อถามจำเป็นไหมต้องเอ๊กเรทางสมอง
  ความคิดเห็นที่ 4 | โดย ทนาสิน - 2011-06-30 23:29:27
  สุดยอดความรู้มาก
  ความคิดเห็นที่ 3 | โดย Notto - 2010-10-01 22:20:57
  ทำไมในภาวะที่AD ผิดปกติ เมื่อได้รับ cosyntropin แล้วระดับ cortisal ถึงยังคงปกติล่ะคับ
  ความคิดเห็นที่ 2 | โดย ป - 2010-09-07 10:08:38
  adrenal shock คืออะไร
เป็นอย่างไร
adrenal shock คือ adrenal crisisใชหรือไม่
  ความคิดเห็นที่ 1 | โดย ป - 2010-09-07 10:07:08
  adrenal shock คืออะไร
เป็นอย่างไร
adrenal คือ adrenal crisisใชหรือไม่

แสดงความคิดเห็น
 *
 
     รหัสสุ่ม โปรดระบุรหัสเก้าหนึ่งสองหกจากคำอ่านเป็นเลขอารบิค
     ชื่อของคุณ *
     ความคิดเห็น *